Türk cepheleri. Doğu cephesinde 1916'da büyük ölçüde ilerleyen Ruslar, Bitlis güneyi Muş Çapakçur doğusu Kiğı Erzincan batısı Suşehri doğusu Tirebolu hattında durdurulmuştu. Şiddetli kışa rağmen Ruslar bu cephede iki kat üstünlüklerini koruyorlardı, tngiliz kuvvetlerine karşı direnen 18. kolordu Kut'ül Amare ve Felahiye mevzilerinde; 13. kolordu da, bir Rus süvari kolordusuna karşı Hemedan*da bulunuyordu. Bir süre sonra 18. kolordu Bağdat güneyine kadar çekildi; ingilizler de Aziziye'ye kadar ilerleyerek Bağdat'a taarruza hazırlanmağa başladılar. Bunun üzerine 13. kolordu da mart ayı başında Hemedan'dan çekildi. 11 Mart*a ingilizler Bağdat'ı ele geçirdiler. 17. Kolorduyu Diyale nehrini geçerken Ruslarla birlikte çevirmek için Hanikin doğrultusunda ilerlediler. Fakat türk artçıları Rusları Paytak boğazında durdurunca, 13. kolordu 31 marta kadar Diyale nehrini geçmeyi başardı. Mayısa kadar sürüp giden savaşlardan, 18. ve 13. kolordular, kesin sonuç alamadı. Suriye cephesinde çölü geçen ingiliz birlikleri Birüssebi hattında taarruza hazırlanıyorlardı. Birinci (26 mart) ve ikinci Gazze (19 nisan) savaşları türk ordusunun başarısıyle sonuçlandı. Fakat ingilizler Kudüs yönünde yeni kuvvetlerle taarruza geçmeğe hazırlandılar. Hicaz'daki ayaklanmada Mekke düştü, Medine'deki türk kuvvetleri kuşatıldı. Bu sırada Bağdat'ı geri almak için uğraşılıyordu. Galiçya ve Makedonya'dan getirtilen ve Çanakkale'de serbest kalan kuvvetlerden faydalanılarak 15. ve 3. kolordulardan kurulan 7. ordu Halep'te yığınak yaptı. Falkenhayn ordular gurubu karargâhı ile ayrıca bir tugaydan ve motorlu araçlarla uçaklardan kurulu alman asya kolu da, Türkiye'ye gelmeğe başladı. Bağdat kuzeyindeki zayıf 6. ordu, Fırat üzerinden ilerleyecek, 7. ordu da Falkenhayn kumandasında, Bağdat'taki ingiliz kuv vetlerine taarruz edecekti. Falkenhayn emrindeki kuvvetlerle üstünlük sağlanamayacağı ve Filistin'deki tehlike de devam ettiği için Bağdat'ın geri alınması imkânsızdı. Bu sebeple 7. ordunun Halep cephesine gönderilmesine karar verildi. Falkenhayn, Sina cephesindeki kuvvetlere kumanda edecek; 6. ordu kendi emrinde kalacak, Suriye ve Batı Arabistan kumandanlığı da Bahriye nazırı Cemal Paşa'ya bırakılacaktı. Sina'cephesi kumandanı general Von Kress 8. orduyu teşkil edecekti. Fakat bu cephede ingiliz birliklerine karşı üstünlük sağlamak mümkün olamadı. Alman asya kolu yolda iken, 31 ekimde ingiliz kuvvetleri karadan ve denizden Gazze'de taarruza geçtiler. Birinci ve ikinci Gazze muharebelerinden sonra ve Gazze Birüssebi meydan muharebelerinde türk mevzileri yarılınca (7 kasım) türk birlikleri kasım ayı ortasında KudüsYafa hattına çekildi, ingilizler de Yafa'yı ele geçirerek KudUs'e yöneldiler. Kudüs 8 aralıktaki taarruzda düştü. Türk kuvvetleri çeşitli mevzilerae yaptıkları karşı taarruzlarda başarıya Ulaşamadığından, ingilizleri durdurmak mümkün olmadı ve birliklerimiz de Kudüs'ün kuzeyine çekilmek zorunda kaldılar. Irak'ta ise, ekim sonlarında karşı taarruza geçen ingilizler 5 kasıma kadar 18. kolorduyu kuzeye çekilmek zorunda bıraktılar. Aralık ayının başında ingilizler yeniden 13. kolorduya karşı taarruza geçtiler. Birçok muharebeden sonra 6. türk ordusu, 13. kolordusu ile Karatepe çevresinde, 18. kolordusu ile Dicle boyunda Fetna mevzilerine yerleşti (1917 sonu). 22 Aralıkta Musul'da Ruslarla mütareke görüşmelerinde Başkale Gevar Bane hattı mütareke sınırı olarak tespit edildi. 1917'de Kafkas cephesinde rus kafkas ordusu çok kayıp verdi. Lenin, 8 kasımda savaşa son vermek istedi ve 15 aralıkta Almanlarla 4 haftalık bir mütareke imzaladı. Bir süre sonra Rusların kafkas ordusu lağvedildi; 18 aralık 1917'de Erzincan'da Ruslarla bir mütareke imzalandı. Şundan sonra ocak 1918 sonlarında BrestLitovsk'ta başlayan barış görüşmelerine türk temsilcileri de katıldılar
Türk cepheleri. Doğu cephesinde 1916'da büyük ölçüde ilerleyen Ruslar, Bitlis güneyi Muş Çapakçur doğusu Kiğı Erzincan batısı Suşehri doğusu Tirebolu hattında durdurulmuştu. Şiddetli kışa rağmen Ruslar bu cephede iki kat üstünlüklerini koruyorlardı, tngiliz kuvvetlerine karşı direnen 18. kolordu Kut'ül Amare ve Felahiye mevzilerinde; 13. kolordu da, bir Rus süvari kolordusuna karşı Hemedan*da bulunuyordu. Bir süre sonra 18. kolordu Bağdat güneyine kadar çekildi; ingilizler de Aziziye'ye kadar ilerleyerek Bağdat'a taarruza hazırlanmağa başladılar. Bunun üzerine 13. kolordu da mart ayı başında Hemedan'dan çekildi.
